Toverlantaarn - De Fles, deel 2, door George Cruikshank

	De Fles door George Cruikshank Deel 2.
Mc Allister was een toonaangevende familie van optica- en lantaarnfabrikanten die in juli 1775 van Schotland naar de Verenigde Staten emigreerde. Oorspronkelijk vervaardigde het familiebedrijf zwepen en wandelstokken. In 1866 opende kleinzoon Thomas een zaak in optische artikelen, T.H. McAllister at 49 Nassau Street New York, die in de jaren 1880 al een 136 pagina's dikke catalogus uitbracht met toverlantaarns en platen.	Dit is een iets andere uitvoering van de acht lantaarnplaten op de vorige pagina. Ze zijn waarschijnlijk vervaardigd door T.H. McAllister, Manufacturing Optician, 49 Nassau Street, N.Y. De afmetingen zijn 8 x 10 cm (3 ¼” x 4”) en zoals u kunt zien zijn dit keer de teksten afgedrukt boven de afbeeldingen. Ze zijn gevat in een rand van zwart papier. De originele begeleidende tekst vertelt het hele verhaal zoals dat door de platen wordt verbeeld (orig. Engels; vert. hdr). Hier volgt een gedeelte daarvan, zodat u een indruk kunt krijgen van de inhoud.
De maag van een stevige drinker.	Plaat No. 1 –De fles komt voor het eerst op tafel. Dit gezin voerde tot op de dag van vandaag een alcoholvrije huishouding. De man en zijn vrouw leven waarschijnlijk al zo'n dertien of veertien jaar samen in grote harmonie en gaven altijd het goede en fatsoenlijke voorbeeld aan hun kinderen. Hun geluk was niet in de laatste plaats te danken aan de afwezigheid van de zwarte fles. Er zijn talloze bewijzen van wat overvloed en overdaad in de loop der jaren hebben aangericht. Wanneer zij al aan het begin van hun huwelijk waren begonnen met drinken, dan zou dat gezellige, gerieflijke en goedgemeubileerde huis er niet eens zijn geweest, waaruit al blijkt dat het geheel afzien van sterke drank grote voordelen biedt. We vragen ons natuurlijk af wat hier de oorzaak was van het kwaad. Wat bracht deze man er toe, na zo'n lange tijd van onthouding, deze zwarte fles ter tafel te brengen? Is het misschien om de dag van hun huwelijk te vieren? Hoeveel brave burgers zijn al niet op het verkeerde pad terecht gekomen door de drinkgewoonten van hun omgeving? Hoeveel slachtoffers kunnen niet het spoor van hun verval terug volgen tot een bruiloftsfeest, een doop, de viering van een verjaardag, ja zelfs tot een begrafenis? Leer van deze plaat hoe slecht het is thuis drank te gebruiken. Denk eens aan het slechte voorbeeld dat gegeven wordt aan deze kinderen! In plaats van hen gewoon te maken met het dagelijks gebruik van sterke dranken, zouden ouders de jeugdigen moeten waarschuwen voor het gevaarlijke karakter van deze gewoonte. Zou u uw kind laten spelen aan de rand van een kolkende waterval, waar het, wanneer het maar even zijn evenwicht verliest, zou worden meegesleurd in de afschuwelijke afgrond eronder: duizenden jongeren zijn in een veel afschuwelijkere maalstroom terecht gekomen, veroorzaakt door de stortvloed van de losbandigheid. O, waarschuw hen toch voor het gevaar voordat het te laat is, en vooral, breng hen niet in de verleiding. Zou de hand die hen voor de gewone dodelijke gevaren behoedt hen de middelen verschaffen voor een nog vreselijker ondergang?
'Father dear Father, Come Home'
Bijna iedere lantaarnplaten catalogus heeft wel een afdeling geheelonthouders liederen, -tekstplaten, -afbeeldingen en -verhalen. Daaronder zijn verhalen met dramatische titels als 'Father dear Father, Come Home' ('Ach Vaderlief, toe drink niet meer') en 'The Whisky Demon'. Een van de beroemdste bijdragen aan de geheelonthouders beweging was de serie gravures 'The Bottle' en haar vervolg 'The Drunkard's Children', van George Cruikshank, die in een aantal lantaarnplaat uitvoeringen werd uitgebracht.	En dan nu een gedeelte van het verhaal bij plaat No. 8.: De fles heeft haar werk gedaan. De fles heeft dus haar werk gedaan en zij heeft het goed gedaan. Een gelukkig huisgezin ligt geheel in de vernieling; een moeder en een kind zijn op vreeslijke wijze vermoord; een zoon is in de wereld van de verdorvenheid terecht gekomen; een dochter is haar deugdzaamheid verloren en is de straat op gedreven terwijl de vader die de fles in huis heeft gebracht zijn verstand heeft verloren en is veranderd in een waanzinnige zonder enige hoop.

Waarschijnlijk wilt u nog wel graag weten hoe het is afgelopen met de kinderen van de dronkaard (THE DRUNKARD'S CHILDREN). Helaas, er is geen 'happy end'. De jongen pleegt, hiertoe aangezet door de drank, een overval en wordt opgepakt door de politie. Op een smerig gevangenisbed kwijnt de beklagenswaardige boosdoener weg en overlijdt. Van danscafé naar drankwinkel, van drankwinkel naar danscafé, het arme meisje wordt een richting op gedreven die wel moet eindigen in narigheid en ellende. Uiteindelijk pleegt zij, zonder thuis en vrienden, verlaten, behoeftig en waanzinnig van de drank, zelfmoord. Links een gekleurde plaat en hieronder een complete serie van acht fotografische zwart/wit platen met kopieën van (gedeeltes van) de originele gravures van George Cruickshank. Ofschoon het verhaal de intensiteit mist van de hieraan voorafgaande set, is elke afbeelding op zich een indrukwekkende combinatie van observatie- en vertelkunst, waarmee de bijzondere kwaliteit van het werk van Cruikshank duidelijk wordt aangetoond.



Als een extraatje is hier nog een andere serie van twaalf 3 ¼” x 4” lantaarnplaten van T.H. McAllister, Manufacturing Optician, 49 Nassau Street, N.Y. Ook zij beschrijft het onheil dat door de drank wordt aangericht en laat zien wat er dan gebeurt met een man en zijn gezin. Voorop, bovenaan, bevindt zich een strip met de titel van de serie, THE DRUNKARD’S CAREER, gevolgd door een bijschrift voor die plaat.


		Proost, op je gezondheid, daar ga je!