Toverlantaarn - Tussen kunst en kitsch deel 2

Tussen kunst en kitsch.
deel 2
Gebruiks- en siervoorwerpen, van waardevol tot waardeloos, van prachtig tot afschuwelijk, maar allemaal met een relatie tot de toverlantaarn.


Snuifdoos met afbeelding van toverlantaarn. Ca 1800-1820, Frans. Snuifdoos van papier-maché met een schroefdeksel voorzien van een zwart/witte afbeelding getiteld 'La Lanterne Magique/Dep a la Bibe. Imple'. 9 cm diameter x 2 cm hoogte.	Oude aardewerken kop, waarschijnlijk voor kinderen. Gemaakt tussen ca 1880 en het begin van de jaren 1900. Op de onderkant bevindt zich een klein merkteken van de fabrikant. Twee afbeeldingen sieren de buitenkant van het drinkgerei. De eerste toont een toverlantaarnvoorstelling binnen het gezin, de tweede een groepje kinderen die soldaatje spelen, 'Playing at Soldiers'.


	Viewer voor kleine toverlantaarnplaten (3½ x 12,½ cm), vervaardigd in Duitsland door MEISSNA KINO, waarschijnlijk rond de voorlaatste eeuwwisseling.

Toverspiegels zijn optische rariteiten afkomstig uit China. Zij stelden de westerse wetenschappers honderden jaren voor een raadsel. In 2004, demonstreerde David Burder (een lid van de Engelse Royal Photographic Society) voor de leden van de Magic Lantern Society tijdens een bijeenkomst in het Magic Circle's establishment in Londen, dat hij het bijzondere effect kon reproduceren. Daarna heeft hij een gering aantal van deze toverspiegels laten vervaardigen. De spiegel bestaat uit een zware metalen schijf met een doorsnede van ruim 10 cm, waarop aan de rand de tekens van de dierenriem zijn afgebeeld met de afbeelding van een toverlantaarn in het midden. Aan de andere kant bevindt zich een enigszins bollend, spiegelglad gepolijst en bijzonder zuiver, spiegelend oppervlak. Wanneer daarmee helder zonlicht wordt gereflecteerd op een witte oppervlakte, wordt het ontwerp op de achterkant van de spiegel, gedetailleerd geprojecteerd. Deze spiegels kunnen worden besteld via themagiclanternist@ntlworld.com. Foto's: David G. Burder, Londen.

Origineel Hollands sigarenblik met de naam 'de Toverlantaarn', gemaakt in Dordrecht, door de Weduwe Bekkers en Zonen, rond 1900.
Afbeeldingen: Deksel: Een ridder geeft een geschenk aan een dame. Faust begluurt hen vanaf de rechterzijde.
Voorkant: met behulp van een toverlantaarn laat Faust deze ridder de afbeelding van een andere vrouw zien.
Achterkant: de ridder wandelt weg met de andere vrouw en Faust op de achtergrond heeft de vrouw die hij begeerde.
De afmetingen zijn ca 23,74 x 11,25 x 10 cm.


Deze sierlijke, fraai ontworpen massief mahoniehouten lantaarnplaten-kijker met twee lenzen, gemaakt door Adams & Co uit Londen in de tweede helft van de 19e eeuw, is een schitterend voorbeeld van Victoriaans vakmanschap. De viewer is ca 25 cm hoog. De twee lenzen kunnen worden in- en uitgeschoven om scherp te stellen. Zij vergroten één van de twee standaard 3 1/4 inch vierkante glazen lantaarnplaten die in de drager zijn geplaatst terwijl het belicht wordt via een matglazen scherm aan de achterkant. De drager kan worden heen en weer geschoven, zodat één plaat tegelijk kan worden bekeken; houten stopjes aan het einde voorkomen dat zij te ver wordt doorgeschoven. De naam van de maker en registratie-tekens zijn op de voorkant aangebracht, op een tweetal ivoren plaatjes.

Eén uit een serie lotto speelkaarten. Op deze kaart is een eenvoudige speelgoed toverlantaarn afgebeeld. De kaart is waarschijnlijk Engels en van rond 1880. Afm.: 23,5 x 11,5 cm.



De kap van deze zeldzame schemerlamp bevat een twaalftal lantaarnplaten van 3.25" x 4.25" (ca 8 x 10 cm) die verlicht worden wanneer de lamp brandt. Waarschijnlijk is de lamp ergens tussen 1910 en 1920 vervaardigd. Aan de onderkant is een plaatje van de fabrikant aangebracht met de tekst: "Norman D. Bishop, Made in Los Angeles". De bovenkant kan draaien om alle twaalf platen te kunnen bekijken. De in 'taartpunten' verdeelde bovenkant is van glas in lood. Tussen de glazen panelen is steeds een ringetje aangebracht waaraan ooit een scherm of franje zou kunnen hebben gehangen, misschien van glazen kraaltjes. Er zijn nog twaalf kleine bevestigingspunten die mogelijk hetzelfde doel hebben gehad. De lantaarnplaten kunnen van buitenaf worden geplaatst of verwijderd, niet van binnenuit. De glazen panelen worden op hun plaats gehouden door metalen klemmetjes.

Zeldzaam porseleinen beeldje van een rondtrekkende lantaarnist die van dorp naar dorp door het land reist met zijn toverlantaarn op zijn rug. Het dateert waarschijnlijk van rond 1850 en het is 16,5 cm hoog.