Magic Lantern - Episcopen en Epidiascopen

Episcopen en epidiascopen
deel 1

De optische opstelling bij een diaprojector (boven) en een episcoop (onder). Een episcoop is een optisch apparaat waarmee men platte, ondoorschijnende afbeeldingen, zoals ansichtkaarten, prenten, foto's, bladzijden van een boek, maar ook driedimensionale voorwerpen, zoals munten, insecten en boombladeren, op een scherm kan projecteren. Het voorwerp wordt gewoonlijk op zijn kop geplaatst, meestal tegen de achterwand van de lantaarn, naar ook wel aan de onderkant of er bovenop, omdat het beeld wordt omgekeerd door de projectielens. Een sterke licht, vaak afkomstig van twee lichtbronnen, belicht het voorwerp vanaf de zijkanten. Een deel van het gereflecteerde licht passeert de projectielens, waardoor een beeld op het scherm geprojecteerd wordt. Een epidiascoop is een projector waarmee zowel doorschijnende lantaarnplaten als ondoorschijnende voorwerpen vertoond kunnen worden. Deze combinatie van functies maakte de epidiascoop tot de ideale projector voor het gebruik op scholen. Rond 1900 bracht het Engelse bedrijf Butcher & Sons een serie kaarten uit, speciaal bestemd voor episcopische projectie, waarvoor afbeelding gebruikt werden uit hun 'Primus' lantaarnplaten series. De teksten waren natuurlijk in spiegelschrift, aangezien de afbeelding bij het projecteren werd omgekeerd. Tegenwoordig worden episcopen nog gebruikt door schilders en tekenaars bij het kopiëren of vergroten van tekeningen, door de geprojecteerde afbeelding over te trekken.
	Eenvoudige episcoop, Gebrüder Bing, Neurenberg ca 1900. De houder voor de prentbriefkaart aan de achterwand kan worden opzij geschoven, zodat de lamp bereikt kan worden. Het licht van de lamp wordt gereflecteerd door een spiegel aan de binnenkant. Japanned tin, met een geschilderde rode bies en een 'GBN Bavaria' embleem op het dak. Afmetingen: 33 x 19 x 14.5 cm.	Gecombineerde normale toverlantaarn en episcoop, gemaakt door de Gebrüder Bing, Neurenberg, Duitsland. Binnen in de lantaarn bevindt zich een beweegbare spiegel, die door middel van een geribbelde knop aan de buitenkant kan worden ingesteld. Hiermee kan het licht van de elektrische lamp direct door de lens van de toverlantaarn worden gestuurd, of via de ondoorschijnende afbeelding op de achterwand door de lens van het episcoop gedeelte.

		Twee Mirroscope episcopen uit de USA. gemaakt door de Buckeye Stereopticon Co., Cleveland, Ohio (plakplaatje met het handelsmerk aan de bovenkant).

	Delagrave Lampadorama. Delagrave, Parijs, Soufflot 15, vervaardigde deze aantrekkelijk epidiascoop in drie verschillende kleuren (rood, bruin en zwart) en met drie verschillende decoraties, waarbij geen verband was tussen de kleuren en decoraties. De Chinees aandoende goud geschilderde versieringen zijn niet echt Chinees. De totale maten zijn 33 x 18 x 30cm. Delagrave vroeg een patent aan voor deze lantaarn in 1882, voor de naam 'Lampadorama' (brevetée S.G.D.G., en forgeant fait le fevre 1882). Helaas ontbreken de kapjes op de schoorstenen.	Mirroscope Early Postcard Viewer.


Radioptican van H.C.White & Co. Etiket aan de binnenkant vermeldt: Radioptican, North Bennington, Vermont USA. H. C. White. Afm. ca 14" x 15" x 13.25" Dit exemplaar heeft een dubbele platenhouder aan de achterkant, zodat de ene briefkaart kan worden vertoond terwijl de volgende alvast in de vrije helft van de houder wordt geschoven. (foto rechts)	Radio Junior projector voor ansichtkaarten vervaardigd door H.C. White & Co. (USA, ca 1920)

Edison Mazda Pictograph. Draagbare episcoop voorzien van een rode hamerslaglak, vervaardigd door de Edison Manufacturing Company, New Jersey, USA.	Episcoop gemaakt door Ernst Plank (E.P.) Duitsland. Aan beide zijkanten bevindt zich een deurtje, waardoor de beide olielampjes bereikt kunnen worden. In de achterwand is een draaibaar dubbelzijdig paneeltje aangebracht waarop de ondoorschijnende afbeelding kan worden aangebracht. De lantaarn is ongeveer 17.75" hoog x 9.5" breed x 6.5" diep. The lens is 7.5" lang en 3" in diameter, met een messing flens aan de voorkant.

Episcoop, handelsmerk onbekend, Op de achterwand bevindt zich een klein plaatje met de tekst 'CAPI - Groningen (leverancier van fotografische benodigdheden).	Wijd verspreide plastic episcoop uit de jaren 1950, vervaardigd door DUX, Duitsland, gemaakt om te worden geplaatst bovenop een tijdschrift of ansichtkaart en daartoe voorzien van een handige handgreep aan de zijkant (de andere dus).

Een van de bekendste epidiascopen is de 'Janus', gemaakt door Ed. Liesegang, ca 1925, in Düsseldorf, Duitsland. Een verbeterde versie is deze 'Trajanus', uitgerust met twee lampen in plaats van één. Het voorwerp of de afbeelding rust op een metalen plaat aan de onderkant van de lantaarn, die op en neer kan worden bewogen door middel van een ingenieus hefboomsysteem dat de metalen plaat altijd in een horizontale positie houdt.

Epidiascoop 'Trajanus', vervaardigd door Ed Liesegang, Düsseldorf, Duitsland.

Meer episcopen....