Toverlantaarns - Ernst Plank

Toverlantaarns, vervaardigd door
Ernst Plank deel 1

Het bedrijf van Ernst Plank was gevestigd in de Hochfederstrasse nr. 40 in de Duitse speelgoedstad Neurenberg. Het werd in 1866 ingeschreven in het handelsregister van Neurenberg als 'Ernst Plank, Fabrik Optischer und Mechanischer Waren'. Naast toverlantaarns vervaardigde de fabriek ook allerlei soorten blikken speelgoedbootjes en treinen. Ernst Plank was de op één na grootste speelgoedfabrikant in Neurenberg, de grootste was het bedrijf van de 'Gebrüder Bing'. Vrijwel alle toverlantaarns van Plank zijn voorzien van zijn handelsmerk met de initialen 'E.P.'. Soms is dit merkteken eenvoudigweg in het blik geperst, meestal was echter een ovalen schildje aan de lantaarn bevestigd door middel van twee kleine clipjes. Ook op het etiket op de dozen is altijd het bekende merkteken met het gevleugelde wiel afgedrukt. Hierdoor zijn de lantaarns van Plank altijd gemakkelijk te herkennen. Het bedrijf overleefde de Eerste Wereldoorlog, maar in de jaren 1920 daalde de productie van toverlantaarns geleidelijk en in 1930 werd de fabriek verkocht aan Hans en Fritz Schaller, die zich specialiseerden in filmprojectors voor de huiskamer. Na de Tweede Wereldoorlog werd hun bedrijf bekend als Noris Projektion GmbH.
	'Climax', 1895. Rood gelakt blikken lamphuis. Van dit model lantaarn bestaan een groot aantal variaties: met een gelakt lamphuis, een messing lamphuis, bol- of cilindervormig, een met krullen versierde of een eenvoudig uitgevoerde plaathouder, enz. Het handelsmerk van E.P. is in de koperen bovenrand van de plaathouder geperst. De lantaarn is geschikt voor het vertonen van ronde schijven met plaatjes, met een doorsnede van 11 cm. In de USA en Engeland wordt de Climax ook wel 'Brilliant M.L.' genoemd.	'Kinematador N°790', 1897. Hoewel dit model lantaarn ook uitgebracht werd als een 'normale' toverlantaarn, is dit schitterende exemplaar voorzien van een mechanisme met een hendel, vliegwiel en ronddraaiende vlinder, waarmee het mogelijk wordt bewegende beelden te vertonen. Door aan de hendel te draaien, gaat een schijf met twaalf, iets van elkaar verschillende, afbeeldingen ronddraaien, waardoor het effect van beweging ontstaat. Het systeem kan ook worden aangepast voor het gebruik van normale glazen lantaarnplaten. Voor de verlichting wordt een olielamp gebruikt. De originele houten kist is voorzien van een fraai etiket en draagt het nummer '1/12', made in Germany. Afmetingen: kist: 35.5 x 25.5 x 20 cm; lantaarn: 33 x 13 cm, hoogte 31 cm.
	Deze tonvormige speelgoed toverlantaarn is 23 cm (9") lang, 24 cm (9,5") hoog en 10 cm (4") breed. De gebruiksaanwijzing is in het Engels, Frans en Duits. Zij is gemaakt van zwart geschilderd blik, met een gouden bies. Compleet met het originele olielampje.
		Niet alle toverlantaarns van Ernst Plank zijn voorzien van het bekende schildje met het gevleugelde wiel. Bij deze eenvoudige lantaarn zijn de initialen E.P. in het deurtje geperst. De afmetingen zijn ca. 30,5 x 14 (zonder lens) x 7,5 cm. Tot deze set behoort ook een olielampje met een glazen windscherm.
Toverlantaarns werden meestal verkocht in kartonnen dozen of in houten kistjes, waarin ook nog enkele series lantaarnplaatjes en wat verdere toebehoren konden worden opgeborgen. Tegen de binnenkant van het deksel werd meestal een gebruiksaanwijzing geplakt; bovenop de doos of kist was vaak een kleurig etiket aangebracht. Veel van deze etiketten zijn echte kunststukjes.		Standard, 1900 Een van de meest verkochte E.P. lantarens, de Standard, compleet met de originele gebruiksaanwijzing.
	Gloria, 1900 Beide kanten zijn voorzien van een goudkleurig schildje met het opschrift "Gloria E.P." De lantaarn is gemaakt van zwart geschilderd blik; de voetjes zijn vier goud geschilderde tijgerklauwen.De lantaarn zonder schoorsteen is 28 cm hoog. De opvallend lange schoorsteen voegt daar nog eens 25,5 cm aan toe. In de plaathouder bevindt zich een chromatroop die wordt met de hand wordt bediend door middel van een handeltje. In de houten opbergdoos is een gebruiksaanwijzing in het Frans, Duits en Engels aan de binnenkant van het deksel geplakt. De uitwendige maten van de doos zijn 29 x 24 x 10 cm. De lamp is voorzien van twee lonten en twee draairegelaars met de naam "Duplex" op de knoppen. Het glazen deel van de olielamp is gemerkt "Selectalampen 15" Cylinder".	En dit is de volledige gebruiksaanwijzing.... 1) Arrange the lantern on a table, facing a smooth white wall or a sheet hung in a doorway, at a distance of about 5 to 6 feet. Fill the lamp to 3/4 with good mineral oil by taking off the bent chimney and the square case, unscrewing the burner. 2) Screw the burner on its place & cut the wicks even, then clean the plate of hard glass & the reflector from any dust. 3) Light the two wicks to a small flame & bring the burning lamp to its place in a way that the reflector with the stained glass is standing next to door. 4) Now replace the bent chimney and screw the two wicks to a large flame but without smooting. 5) Pass the slide upside down through the groove back of the lens tube adjusting the focusing tube by moving it either in or out until the picture is distinctly seen on the sheet. The effect will then be the most surprising. 6) Keep the lenses clean & in case you have dismounted the front in order to clean the lenses, they are to be replaced in the same position as they have been arranged before.


	Ernst Plank ca 1885 Deze schitterende toverlantaarn is aan beide zijden versierd met prachtige verschillend gekleurde glazen 'edelstenen'. De lantaarn heeft aan de voor- en de achterkant een messing plaatje met het handelsmerk van E.P.
Meer toverlantaarns van E.P......