Beweegbare platen deel 2

BEWEEGBARE PLATEN
DEEL 2

Chromatroop. Doordat een van de snaren gekruist is, draaien de glazen schijven tegen elkaar in.	ENKELVOUDIGE KATROLWIEL-PLATEN Twee glazen schijven zijn gemonteerd aan het ene einde van een lang, houten raamwerk; het ene vast en het ander in staat rond te draaien voor het andere. Het ronddraaiende glas is gevat in een koperen kraag met een groef in de buitenrand, waardoor een soort katrolwiel gevormd wordt. Een katrolwiel aan het andere eind van het raamwerk wordt rondgedraaid met een slingertje. De glazen schijf en het katrolwiel zijn met elkaar verbonden door een snaar die de schijf aandrijft wanneer het slingertje wordt rondgedraaid. Het grootste gedeelte van het onderwerp wordt weergegeven op het vaste glas en een ander gedeelte op het ronddraaiende glas. Samen vormen zij een complete afbeelding. Veel gebruikte onderwerpen zijn windmolens met draaiende wieken en watermolens. Er bestaan ook MEERVOUDIGE KATROLWIEL PLATEN.
Ronddraaiende politieke toverlantaarnplaat met het portret van de Amerikaanse president Garfield gecombineerd met een chromatroop. Messing mechanisme. Gemaakt door T.H. McAllister, Opticien, N.Y. Een etiket op de zijkant met de tekst "The Garfield Chromatrope". Door het ronddraaien van de hendel geven de rondraaiende glazen een caleidoscopisch effect. Afmetingen 28 x 10 x 6.4 cm.
Gé Aarts, eigenaar van het kleinste bioscoopje van Nederland, vertoont de raderwerkplaat 'het aquarium van de keizer' (Soms zwemmen de vissen zelfs achteruit!). NCRV-tv programma 'Man bijt hond'	ENKELVOUDIGE RADERWERK-PLAAT Een glas draait rond voor het andere glas. Het beweegbare glas is gevat in een koperen kraag die aan de rand voorzien is van een groot aantal verticale tandjes, waardoor een tandwiel wordt gevormd. Een stalen rondsel met passende tandjes grijpt in dit tandwiel. Door aan het slingertje te draaien aan het andere einde van de lange as van het rondsel wordt het 'raderwerk' aangedreven en draait het glas rond. Ook hier zijn geliefde onderwerpen weer de wind- en watermolens.
Enkelvoudige raderwerk-plaat in een houten frame. Afmetingen frame: 17 x 9.5 cm.
DUBBELE RADERWERK-PLAAT Deze plaat bestaat uit twee ronddraaiende glazen schijven die elk in een tegengestelde richting draaien. Beide schijven zijn voorzien van een tandwielrand en worden aan elkaar gekoppeld door een stalen rondsel met passende tandjes aan het einde. Het andere einde van de rondsel-as steekt buiten het raamwerk uit en is voorzien van een slingertje. Dit systeem wordt vaak toegepast bij de.........
Een 'echt werkende' chromatroop is te zien op de pagina 'Lantaarnplaten en -plaatjes, deel 3.	CHROMATROOP Het valt niet mee een indruk te geven van de imponerende, betoverende effecten die op het scherm zichtbaar worden bij de chromatroop. Het lijkt veel op de caleidoscoop, maar voegt hieraan nog een gelijkmatige beweging en snelle wisselingen toe. De twee schijven zijn beschilderd met een vrijwel eindeloze veelheid aan geometrische vormen en andere ontwerpen in schitterende kleuren. Wanneer het krukje rondgedraaid wordt, draaien de schijven in een tegengestelde richting over elkaar, hetgeen een verbazingwekkend effect heeft. Soms zijn de chromatropen nog voorzien van woorden, als 'Welkom', 'Adieu' of 'Goedenacht', zodat ze gebruikt konden worden aan het begin en het einde van een voorstelling. Ook zinnen als 'God Save the Queen' en Rule Britannia' werden gebruikt. De stralen van eer en glorie spatten er van af.
BIJZONDERE MECHANISMEN VERWISSELBARE HOOFDEN. Deze fantastische antieke toverlantaarnplaat uit 1880 wordt bediend met een zeer bijzonder mechanisme. Op het vaste glas staat de afbeelding van een lichaam, gekleed in een prachtige rode en witte jurk, afgewerkt met kant. Op het ronddraaiende glas staan 14 hoofden: een mooi meisje, een monster met een rode kuif, een schedel, een tovenaar, een Turk, een boef, een gebrild hoofd, een Arabier, een Pierrot, een heer, een ezel, een papagaai, een kat en een aap. Steeds wanneer de stang wordt heen- of weer geschoven, verschijnt een nieuw hoofd op het lichaam. Het stel glazen is gemonteerd in een messing houder. De stang is ook van messing gemaakt. De afmetingen zijn 24,5cm x 12,5cm.
Het zonnestelsel. Deze plaat demonstreert het ronddraaien van alle planeten en hun satellieten om de zon. De kruk moest 24 maal rondgedraaid worden om de planeten één maal om de zon te laten draaien.	ASTRONOMISCHE RADERWERK PLAAT Deze raderwerkplaten werden speciaal ontworpen om de bewegingen in het zonnestelsel te laten zien. (Slechts de acht toentertijd bekende planeten werden getoond).
	VERWISSELBARE BEWEEGBARE LANTAARNPLAAT Een zeer bijzondere verwisselbare beweegbare plaat werd rond 1880 verkocht door BENETFINK, Cheapside in Londen. In de grenenhouten kist bevinden zich vijf met de hand beschilderde platen van een bijenkorf, een acrobaat, een windmolen, een fontein en een 'goede nacht' wens, samen met twaalf handgeschilderde glazen schijven. Wanneer u meer over deze curiositeit te weten wilt komen, en dat wilt u, kunt u op het deksel klikken (spannend hè?) of gewoon verder gaan naar de volgende pagina.